Welke menselijk gedragingen zijn over ter wereld terug te vinden?

Wat doen we overal ter wereld hetzelfde?

Psychologie is cultuurgebonden. Uitslagen van een onderzoek dat in West-Europa is uitgevoerd kunnen niet zomaar gegeneraliseerd worden naar inwoners van Azië of Latijns-Amerika. Misschien gedragen mensen zich daar wel heel anders?

Psychologen proberen te ontdekken welke gedragingen van mensen universeel zijn en dus los staan van de cultuur waarin iemand leeft en welke gedragingen bepaald worden door de cultuur.

Zo heeft Walter J. Lonner in 1980 een lijst opgesteld van gedragingen die in alle culturen voorkomen en dus universeel zijn. De cultuur bepaalt wel op wat voor manier er invulling wordt gegeven aan de gedragingen. Ga maar na: een bruiloft in Nederland gaat er heel anders aan toe dan in Turkije! Universele gedragingen zijn volgens Lonner:

  • bevrediging van fysiologische behoeften (bv eten, drinken, seks, slapen);
  • atletische spelen;
  • feesten organiseren;
  • grappen maken;
  • geschenken geven;
  • gastvrijheid;
  • dansen;
  • elkaar het hof maken;
  • naamgeving voor verwanten (bv tante, kleinkind, oma)
  • begrafenis- of crematierituelen en;
  • bij elkaar op bezoek gaan.

Dus met deze zaken kun je in een ander gebied de plank niet mis slaan.

cultuur

Pas op: Voor wat, hoort wat!

Wederkerigheid

Wat een ander je geeft, zou je in natura moeten terug betalen. Dat is de regel van wederkerigheid, een sociale regel die in elke samenleving wordt onderkend. Wanneer je je hier niet aan houdt, zal dat niet worden gewaardeerd. Hierdoor is deze regel zeer krachtig. Mensen zijn zelfs bereid meer terug te geven dan wat ze hebben gekregen. Voorzichtigheid is dus geboden wanneer bijvoorbeeld je nogal onvoorzichtige buurjongen je helpt bij het repareren van je auto. Hij zou maar een keer een auto nodig hebben en het aan jou vragen. Dan kun je bijna niet weigeren: voor wat, hoort wat!

wederkerigheid

Als je denkt dat alles tegenzit,…

Denk dan eens opnieuw!

Optimistisch denken kan je helpen om niet bij de pakken neer te gaan zitten als dingen niet lopen zoals je zou willen. En iedereen kan het leren! Een oefening is bijvoorbeeld om iedere dag jezelf twee complimenten te geven over iets wat je die dag bereikt hebt, of wat leuk of positief was. Wanneer je dit iedere dag doet, geeft je dit een meer tevreden gevoel, en train je jezelf om met een ‘leuke bril’ te kijken. Hierdoor gaan positieve dingen je ook meer opvallen.

Het betekent niet dat je alles prettig moet vinden of dat je niet ergens ontzettend van mag balen. Maar als er iets vervelend gebeurt, kun je kijken waarop je zelf invloed hebt en waar je echt niets aan kan doen. De kunst is om dan te accepteren wat je zelf niet kan veranderen en het beste van de situatie te maken. Want hoe rot je dag ook is, er is altijd wel iets de moeite waard. Dus denk maar eens opnieuw!

positief denken

Ontspannen

Naar Lucius Annaeus Seneca (4 v Chr. – 65 n Chr.), een Romeinse schrijver en Stoïcijns filosoof:

”Er is nog een andere grote bron van zorg en onrust. Namelijk als je angstvallig een rol speelt en jezelf aan niemand laat zien zoals je bent. Heel veel mensen leven zo. Onecht, steeds erop bedacht ‘goed over te komen’.

Wat een kwelling jezelf de hele tijd in de gaten te houden! Steeds die angst dat iemand je een keer ziet zonder je gebruikelijke masker! Elke keer dat iemand ons aankijkt is dat meteen een oordeel, denken we, en zo raken we nooit uit de zorgen. Want er doet zich natuurlijk ook van alles voor wat ons onwillekeurig ontmaskert. En gesteld dat het lukt met al die aandacht voor onszelf, het is toch geen aangenaam of veilig leven wanneer je steeds zo’n façade moet ophouden.

Wat een verademing is dan het tegendeel: gewoon jezelf zijn, authentiek, zonder iets van je karakter te verhullen.”

Wees dus gewoon jezelf, met al je TALENTEN, laat ze zien, je mag er zijn.

Als iemand je opzij duwt om vooraan in de rij te komen …

Als iemand je opzij duwt om vooraan in de rij te komen om bv een vliegticket te kopen, denk je al snel dat die persoon lomp en brutaal is. Je schrijft het gedrag automatische toe aan een karaktertrek van de persoon zelf. Als je vervolgens hoort dat de persoon snel een ticket wil kopen om zijn zieke moeder nog te kunnen zien voordat ze overlijdt, verandert je oordeel. Je schrijft zijn gedrag nu toe aan de situatie: hij is nu lomp, maar zo gedraagt hij zich vast niet altijd. Deze tweede denkstap, waarin je oordeel over iemands gedrag aanpast en je ziet dat de situatie een rol speelt en niet zozeer iemand persoonlijkheid, gaat niet automatisch. Dit leidt ertoe dat mensen de rol van persoonlijke factoren overschatten en de impact van de situatie onderschatten bij het beoordelen van andermans gedrag. Mensen zijn dus geneigd een verkeerde conclusie te trekken over de oorzaak van menselijk gedrag.

Daag jezelf uit om dus naar de situatie te kijken en niet gelijk iemand als persoon te beoordelen. Er zit misschien wel een verhaal achter iemands gedrag!

gedrag

Wie is hier de Kritische Succes Actor?

Iedere Leider heeft een blindengeleidehond nodig

Blindengeleidehonden kunnen het: een balans vinden tussen sturen en loslaten. Ze weten wanneer ze naar hun baasje moeten luisteren, maar ook wanneer ze hun baasje moeten beschermen tegen een al te doldrieste actie. ‘Judgement’ heet dat: het hebben van oordeelsvermogen. Niet iedere hond heeft dat vermogen. Maar als een hond het kan leren…

Blindengeleidehonden in organisaties zijn die medewerkers of adviseurs die helpen bij de hobbels in het hier en nu en ondertussen een stuk verder vooruitkijken dan vandaag. En die ervoor durven te gaan liggen als het verkeerde pad gekozen wordt, ook al lopen ze daarmee de baas voor de voeten.

Managers, de baasjes, zijn vaak blind. Professionals, de honden, kennen beter dan wie ook de weg en zien het ook als het dreigt mis te gaan. Maar vaak houden ze hun mond maar. Terwijl je met een beetje lef de Kritische Succes Actor kunt zijn.

Talentmanagement begint bij Matige Maarten

Van de week las ik een stuk over Matige Maarten. Een deel hieruit triggerde mij:

– Talentmanagement houd zich graag bezig met de parels van de organisatie, de Talenten. Vlootschouwen, programma’s, selecties, coaching, niets is te dol, want de war on talent komt eraan. Ondertussen zit Matige Maarten al jaren in dezelfde functie de boel draaiende te houden.

Maartens manager geeft hem elk jaar een voldoende beoordeling, maar praat met anderen over de performance gaps die Maarten overduidelijk heeft, en zegt af en toe: ‘Misschien moet je eens wat anders zoeken, Maarten.’ Maar Maarten zit prima. Hij heeft zekerheid en put voldoening uit de baan die hij al jaren naar eer en geweten op zijn manier doet. Hij ziet geen reden om te veranderen. Maartens manager wordt er op zijn beurt ook niet op aangesproken dat Matige Maarten nog steeds op zijn plek zit, want tja, je kan niet alles aanpakken en Maarten heeft toch wel nuttige kennis. –

Bijzonder is hierin dat wel wordt erkent dat deze zogenaamde ‘middelmatige’ werknemer wel een goede bijdrage levert, maar dat ZIJN Talenten niet worden gezien. De aandacht gaat naar de uitblinkers op specifieke punten, de parels, maar waar continue behoefte aan is, het smeermiddel tussen de radertjes, wordt voor lief genomen. Deze ‘matige’ talenten zijn misschien niet zo bijzonder, maar ze werken wel! En juist een combinatie van al die verschillende talenten, maakt dat een TEAM goed kan werken, samenwerken.

Dus Talentmanagement heeft ook de Matige Maartens nodig. Koester al je TALENTEN!

De rol van talent

Denken en werken in termen van competenties
is de afgelopen vijftien jaar in veel organisaties
wijdverbreid geraakt. Of u nu leiding geeft,
coacht of aan uw eigen ontwikkeling werkt,
u kunt niet meer om competenties heen.
Competenties, als een verzameling van gedrag
dat leidt tot een gewenst resultaat, zijn terecht
het belangrijkste aangrijpingspunt geworden
voor wie meer uit zichzelf of uit anderen wil
halen. Daarbij besteden we echter vaak nog
verbazend weinig aandacht aan de belangrijke
rol van talent. Terwijl talent toch het fundament
vormt onder onze competenties. Wie het beste
uit zichzelf en uit anderen wil halen, kan
daarom niet meer om de rol van talent heen.

Hoe volwassen is jouw team?

Een team dat anderen de schuld geeft, zet zichzelf buitenspel
Van een volwassen team mag verwacht worden dat de leden ervan zelf aangeven wat hun kracht is. Dat ze vooral mogelijkheden zien, in plaats van beren op de weg.

Een team dat het management of andere afdelingen de schuld geeft, zet zichzelf klem. Met het vingertje wijzen is een brevet van onvermogen. Zo’n team zegt impliciet: ‘Door jullie kunnen wij niet presteren’. En het bijbehorende appel is: ‘Zorg jij er nu maar voor dat we ons werk kunnen doen’. Zo legt het team/de persoon de actie buiten het team en probeert het indirect het management te commanderen. Zo’n team mag eigenlijk geen team heten. Onbedoeld zeggen de teamleden: ‘We doen ons werk – omgaan met dat wat op ons afkomt – niet. Hef ons maar op’. Onhandig in een periode waarin organisaties mogelijk willen krimpen in omvang.

Weet als team wat je teamcompetenties zijn op taakniveau EN op communicatieniveau, zowel onderling als naar het management en andere teams. Teams die verwachten dat de berg met goud vanzelf hun kant op komt, zijn vermoedelijk te eenzijdig samengesteld.

Zit je zelf in zo’n team? Zo het niet mogelijk zijn om zelf je team samen te stellen, en dit niet over te laten aan de leidinggevende of personeelszaken? En wat is er nodig om als team op het management af te stappen en te zeggen ‘We moeten eens praten?’ En wat om bij een andere afdeling te vragen: ‘Hoe kunnen we de samenwerking soepeler laten verlopen?’

Geef je als team voorzetten, of blijf je mopperen dat je de bal niet krijgt?

TEAM

Wantrouwen kan een mooie start zijn van een functionele samenwerking

Functioneel Wantrouwen

Er is niets mis met een gezonde portie wantrouwen. Je hoeft iemand niet op zijn mooie ogen te geloven en te volgen, liever niet. Het is heel goed voor jezelf en de relatie (privé of werk) dat je het vanzelfsprekend blijft vinden dat je doorvraagt en een aantal afspraken concreet wilt aftikken. Veel stress komt voort uit de schijn van harmonie, waardoor de tegenstellingen en negatieve gevoelens impliciet moeten blijven. Dagelijks kom je met wantrouwen in aanraking als er intentieafspraken worden gemaakt, die beginnen met zinnetjes als: ‘Het is de bedoeling dat…’, ‘We gaan ons uiterste best ervoor doen dat…’, Natuurlijk vinden we het van belang dat in ogenschouw wordt genomen dat…’. Je nekharen gaan ervan overeind staan.

Wat heb je nodig om verantwoordelijkheid te nemen voor je gevoel van twijfel of wantrouwen? Wat je ervan weerhoudt, is vaak dat  het lijkt op een ontmaskering van jezelf en/of van de ander. Niet te lang over piekeren; daarmee zet je jezelf buitenspel. Ga bij twijfel niet akkoord, en vraag vooral neutraal door. Op die manier wordt het ook niet persoonlijk.

De volgende neutrale (vraag)zinnetjes kun je altijd gebruiken:

  • Dat klinkt nog vaag. Welk beeld heb je precies voor ogen?
  • Klinkt interessant. Blijf er een bij stilstaan
  • Werk dat eens uit
  • Helemaal mee eens. En hoe pakt dat uit in die specifieke situatie?
  • Ik krijg er nog een beeld en geluid bij.

Wantrouwen is een mooie start van een functionele samenwerking, te minste, als je daardoor WEL vragen gaat stellen.
www.uitdeboschontwikkeling.com arjanuitdebosch@me.com